حسين قرچانلو

21

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

مىكرديم در فاصلهء دو فرسنگى ، سرزمين معرّة را ديديم كه سواد آن پر از درختان زيتون و انجير و پسته و ميوه‌هاى گوناگون بود . پيوستگى بوستانها و همبستگى منظم روستاهاى آن در مسيرى به اندازهء دو روز راه ادامه مىيابد . « 1 » ياقوت مىنويسد : در جانب ديوار شهر ، قبل از ورود به شهر ، آرامگاه يوشع بن نون ( ع ) در بيابان واقع است ؛ ولى درست آن است كه يوشع به سرزمين نابلس « 2 » درگذشته و دفن شده است . اين آرامگاه را الملك الظاهر [ غياث الدين ] تجديد عمارت كرد و براى آن موقوفه‌اى قرار داد و مردم به زيارت آن مىرفتند . در معرة ، همچنين آرامگاه عبد الله بن عمّار ياسر ، صحابه پيامبر ( ص ) قرار دارد . « 3 » ابو الفداء به نقل از اللباب مىنويسد : معرّة النعمان شهرى است از شام و معرّة در شام نام دو محل است ، يكى معرّة النعمان و ديگرى معرّة مصرين . منسوب به معرّة النعمان را معرّنّمى و منسوب به معرّة مصرين را معرّنسى گويند . « 4 » ابن بطوطه كه در قرن هشتم هجرى به معرّة آمده ، در وصف آن مىنويسد : شهرى است بزرگ و خوب و بيشتر درختهاى آن انجير و پسته است و محصول آن را به مصر و شام مىبرند . قبر خليفه عمر بن عبد العزيز در يك فرسنگى بيرون شهر واقع است و زاويه و خادم ندارد . « 5 » بالس در مغرب رقّه و مرز جلگهء صفّين ، جايى كه رود فرات به سمت جنوب و سپس به طرف مشرق مىپيچد قرار داشت . شهر بالس همان شهر بارباليسوس « 6 » رومى است كه بندر بزرگ شام در ساحل فرات و مركز جاده‌هاى كاروانى بسيار بوده است . « 7 » به نوشتهء بلاذرى ، هنگامى كه ابو عبيدة جراح در محلى به نام عراجين فرود آمد ، مقدمهء سپاه خود را به سردارى حبيب بن مسلمه به بالس فرستاد . . . مسلمانان با اهالى آنجا به شرط

--> ( 1 ) . سفرنامهء ابن جبير ؛ ص 313 . ( 2 ) . Nablus ( 3 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 156 و الاعلاق الخطيره ؛ ج 1 ، ص 170 - 171 . ( 4 ) . تقويم البلدان ؛ ص 293 . ( 5 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 65 . ( 6 ) . Barbalissus ( Balis ) ( 7 ) . جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 115 .